Ý chính
- Thứ tự chẩn đoán quan trọng hơn danh sách nguyên nhân. Sửa cơ khí trước, slicer sau cùng.
- Nhựa ẩm gây ra ít nhất năm triệu chứng khác nhau, và cả năm đều thường bị chẩn đoán sai.
- Chỉ đổi một thông số mỗi lần và in lại đúng một mẫu thử. Đổi ba thứ cùng lúc thì bạn không học được gì.
- Nếu một bài in từng chạy tốt mà giờ không, hãy tìm cái đã thay đổi — chứ không phải mở bảng thông số.
Phần lớn thời gian mất vào việc sửa lỗi in 3D không mất vào bản thân việc sửa, mà mất vào việc sửa sai chỗ. Người ta bắt đầu từ slicer vì slicer là nơi có nhiều nút bấm nhất, trong khi nguyên nhân lại nằm ở một cuộn nhựa để hở hai tuần.
Bài này xếp lại thứ tự. Đi từ trên xuống, và trong phần lớn trường hợp bạn sẽ không cần xuống tới cuối.
Thứ tự chẩn đoán
- 01
Cơ khí trước
Bàn có cân và đúng khoảng cách Z không? Dây đai có căng không? Ống dẫn sợi có khe hở nào không? Đầu phun có bị mài rộng lỗ không? Không thông số nào bù được cho một cỗ máy sai.
- 02
Vật liệu thứ hai
Cuộn nhựa đã mở bao lâu, ở độ ẩm nào? Đo đường kính ở năm điểm cách nhau 10 cm. Ở Việt Nam, bước này giải quyết nhiều lỗi hơn bất cứ bước nào khác.
- 03
Nhiệt độ và lưu lượng thứ ba
In một tháp nhiệt độ và một mẫu hiệu chuẩn lưu lượng. Đây là hai thông số ảnh hưởng lớn nhất và cũng dễ kiểm nhất.
- 04
Tốc độ và gia tốc thứ tư
Giảm tốc độ 30 % rồi in lại. Nếu lỗi biến mất, vấn đề là máy không theo kịp lưu lượng hoặc khung bị rung, không phải vật liệu.
- 05
Thông số nhỏ trong slicer sau cùng
Retraction, coasting, wipe, độ chồng lấn. Những thứ này tinh chỉnh một bài in đã chạy được. Chúng không cứu được một bài in đang sai từ gốc.
Bảng tra nhanh
| Triệu chứng | Kiểm tra đầu tiên | Sau đó | Cuối cùng |
|---|---|---|---|
| Lớp đầu không bám | Khoảng cách Z và độ cân bàn | Vệ sinh bàn bằng cồn IPA | Tăng bàn nhiệt 5–10 °C |
| Chi tiết bong giữa bài in | Nhiệt buồng, gió lùa | Thêm brim 8 mm | Đổi sang vật liệu co ít hơn |
| Tách lớp, bóc được bằng tay | Đầu phun quá nguội | Nhựa ẩm | Giảm quạt làm mát |
| Kéo tơ, có sợi mảnh | Độ ẩm — sấy trước đã | Hạ đầu phun 5–10 °C | Tăng khoảng lùi (retraction) |
| Bề mặt sần, có tiếng nổ | Nhựa ẩm, gần như chắc chắn | Đường kính sợi không đều | Vệ sinh khối gia nhiệt |
| Đùn thiếu, thành mỏng dần | Lỗ đầu phun bị mài rộng hoặc tắc | Lực nén bánh kéo | Hiệu chuẩn lưu lượng và e-step |
| Nghẽn đầu phun giữa bài in | Tắc do nhiệt (heat creep) | Sợi nhựa quá to hoặc có bụi | Tản nhiệt và quạt hot end |
| Xô lớp theo một trục | Puly bị lỏng trên trục | Gia tốc quá cao | Dòng điện driver động cơ |
| Góc bị phồng, cạnh không sắc | Làm mát chưa đủ | Nhiệt độ quá cao | Giảm tốc độ ở lớp ngoài |
| Lớp trên bị hở lỗ | Số lớp đặc trên quá ít | Đùn thiếu | Tăng độ chồng lấn infill |
| Chi tiết nhỏ bị lệch, sai kích thước | Bù co ngót của vật liệu | Hiệu chuẩn lưu lượng | Giảm nhiệt độ 5 °C |
| Phần hẫng bị xệ, rủ xuống | Quạt làm mát | Tốc độ lớp hẫng | Thêm support hoặc xoay chi tiết |
Lỗi hay bị chẩn đoán sai nhất: nhựa ẩm
Trong bảng trên, độ ẩm xuất hiện ở năm dòng. Đó không phải trùng hợp. Nước bị hấp thụ trong sợi nhựa hoá hơi ngay trong đầu phun, và hơi nước làm ba việc cùng lúc: xé đường nhựa, phá vỡ việc kiểm soát áp suất, và làm yếu mối liên kết giữa các lớp.
Nếu bạn đang định tăng retraction để hết kéo tơ, hãy sấy cuộn nhựa trước. Bạn sẽ tiết kiệm được một buổi chiều.
Cách thử nhanh: đùn 100 mm ở nhiệt độ in với quạt tắt, và nhìn dòng nhựa từ bên cạnh. Sợi khô ra thẳng, mịn, bóng. Sợi ẩm có bọt khí, hoặc xoắn lại và đứt. Nhiệt độ và thời gian sấy cho từng loại nằm ở bài cách sấy nhựa in 3D.
Lớp đầu không bám
Đây là lỗi phổ biến nhất và cũng là lỗi ít liên quan tới slicer nhất. Theo thứ tự:
- Khoảng cách Z. Lớp đầu phải bị ép hơi bẹt, không phải đặt nhẹ lên bàn. Một đường nhựa đúng có mặt trên hơi phẳng và dính liền với đường bên cạnh.
- Dầu mỡ từ tay. Bàn PEI mất khả năng bám vì dấu tay chứ không vì cũ. Lau bằng cồn IPA trước mỗi bài in, và đừng chạm vào mặt bàn.
- Nhiệt độ bàn. Nếu chi tiết bám ở giữa mà bong ở góc, vấn đề là co ngót chứ không phải độ bám: tăng nhiệt bàn và thêm brim.
- Vận tốc lớp đầu. In lớp đầu ở 20–25 mm/s. Nhựa cần thời gian để bám.
- Loại bề mặt. PETG bám vào PEI nhẵn quá mạnh và bóc cả mảng bàn; PLA bám kém trên bàn nhám bụi bẩn. Bề mặt bàn là một biến, không phải hằng số.
Tách lớp: chi tiết bóc ra theo đường lớp
Đây là lỗi tốn kém nhất, vì chi tiết trông vẫn ổn cho tới lúc chịu lực. Ba nguyên nhân, theo thứ tự phổ biến:
- Đầu phun quá nguội. Liên kết giữa các lớp là một quá trình khuếch tán: mạch polymer phải vượt qua biên giới trong lúc còn nóng. Hãy in ở đầu trên của khoảng nhiệt được công bố.
- Quạt làm mát quá mạnh. Với PETG, ABS, ASA, PC và nylon, quạt mạnh làm mặt tiếp giáp nguội trước khi kịp hàn. Giảm quạt xuống mức tối thiểu mà phần hẫng còn chịu được.
- Không có nhiệt buồng với các vật liệu cần nó. Với ABS, ASA, PC và nylon, buồng kín không phải tuỳ chọn — bài in sẽ nứt dọc theo đường lớp khi phần dưới nguội và co lại.
Nghẽn đầu phun và tắc do nhiệt
Nghẽn ngay khi bắt đầu thường là bụi hoặc than trong lỗ đầu phun. Nghẽn ở giữa bài in dài thì gần như luôn là tắc do nhiệt: nhiệt bò ngược lên trên khỏi vùng nóng chảy, làm sợi nhựa mềm ra ở chỗ nó phải còn cứng, phình ra và kẹt trong ống.
Xử lý tắc do nhiệt, theo thứ tự
- Quạt hot end
- Kiểm tra quạt tản nhiệt còn chạy và không bị bụi bịt
- Nhiệt độ
- Giảm 5–10 °C nếu bề mặt cho phép
- Tốc độ lùi
- Giảm tốc độ retraction, tăng nhanh làm sợi mềm bị kéo lên vùng lạnh
- Thời gian dừng
- Tránh để đầu phun đứng yên khi đang nóng, ví dụ trong lúc đổi màu
- Đường dẫn
- Kiểm tra ống PTFE áp sát khối gia nhiệt, không có khe
Khi một bài in từng chạy tốt mà giờ không
Đây là trường hợp cần cách tiếp cận khác hẳn. Đừng mở bảng thông số. Hãy tìm cái đã thay đổi:
- Cuộn nhựa mới, hoặc cuộn cũ đã để hở lâu hơn.
- Bàn in được lau bằng thứ gì khác, hoặc không được lau.
- Thời tiết. Một tuần mưa ở Việt Nam đủ để đổi cách một cuộn nhựa hở in ra.
- Cập nhật firmware hoặc slicer đã đặt lại một profile.
- Đầu phun đã in được vài trăm giờ với vật liệu pha sợi.
Trong xưởng của chúng tôi, danh sách năm dòng này giải thích đa số các trường hợp "máy tự nhiên in xấu". Thông số hiếm khi tự thay đổi; mọi thứ quanh nó thì có.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao lớp đầu tiên không bám vào bàn in?
Theo thứ tự cần kiểm: khoảng cách Z quá xa nên nhựa không bị ép bẹt, dầu mỡ từ tay trên mặt bàn, nhiệt độ bàn quá thấp, và tốc độ lớp đầu quá nhanh. Hãy lau bàn bằng cồn IPA trước mỗi bài in và in lớp đầu ở 20–25 mm/s.
Chi tiết in 3D bị tách lớp phải làm sao?
Tăng nhiệt độ đầu phun lên đầu trên của khoảng được công bố, giảm quạt làm mát xuống mức tối thiểu mà phần hẫng còn chịu được, và sấy sợi nhựa. Với ABS, ASA, PC và nylon, hãy dùng buồng kín — thiếu nhiệt buồng thì chi tiết sẽ nứt dọc đường lớp khi nguội.
Làm sao hết kéo tơ khi in 3D?
Sấy nhựa trước, vì độ ẩm là nguyên nhân phổ biến nhất. Sau đó hạ nhiệt độ đầu phun 5–10 °C. Chỉ tăng khoảng lùi retraction sau khi đã làm hai bước trên, vì retraction quá nhiều lại gây đùn thiếu, nhất là với nhựa dẻo.
Vì sao đầu phun bị nghẽn giữa bài in dài?
Thường là tắc do nhiệt: nhiệt bò lên khỏi vùng nóng chảy, làm sợi nhựa mềm ở chỗ nó phải còn cứng, phình ra và kẹt. Hãy kiểm tra quạt tản nhiệt của hot end trước, sau đó giảm nhiệt độ và giảm tốc độ retraction.
Xô lớp (layer shift) là do đâu?
Gần như luôn là cơ khí: puly bị lỏng trên trục động cơ, dây đai lỏng, hoặc gia tốc đặt quá cao khiến động cơ mất bước. Hãy kiểm tra vít hãm puly bằng tay trước khi thay đổi bất cứ thông số nào trong slicer.
Nên sửa lỗi in 3D theo thứ tự nào?
Cơ khí trước (bàn cân, dây đai, đường dẫn sợi, đầu phun), rồi vật liệu (độ ẩm, đường kính), rồi nhiệt độ và lưu lượng, rồi tốc độ và gia tốc, và cuối cùng mới tới các thông số nhỏ trong slicer. Đổi một biến mỗi lần và in lại một mẫu thử nhỏ.