Ý chính
- Móc khoá là bản in nhỏ, phẳng, nhiều chi tiết mảnh — nên giới hạn nằm ở nét chữ và khoen, không phải ở máy.
- Nét mảnh nhất nên rộng khoảng hai lần đường kính đầu phun. Nét dưới khoảng 0,4 mm — cỡ một đường đùn — không in ra được.
- Khoen là chỗ chịu lực duy nhất: lỗ cách hình ít nhất 1 mm, nhựa quanh lỗ ít nhất khoảng 1,8 mm, in từ 3 vách trở lên.
- Hai màu trên máy một đầu phun: phần nổi cùng một độ cao, nên chỉ cần một lệnh đổi màu ở độ cao bằng độ dày đế.
- Móc khoá treo trong xe hay ngoài nắng nên in PETG hoặc ASA thay vì PLA.
Móc khoá là bản in đầu tiên của rất nhiều người, và là món quà nhỏ dễ bán nhất của nhiều xưởng in. Nó cũng là chỗ dễ thấy lỗi nhất: chữ nhoè, dấu tiếng Việt mất nét, khoen gãy sau một tuần. Bài này đi qua ba kiểu móc khoá phổ biến, các quy tắc kích thước để in sạch, và cách in hai màu mà không cần bộ đổi nhựa tự động.
Ba kiểu, ba công cụ
| Kiểu | Hợp với | Màu | Công cụ |
|---|---|---|---|
| Chữ trên từng khối phím | Tên, chữ viết tắt, từ ngắn; khối rời tháo lắp được | Màu khung và màu từng phím | Móc khoá khắc chữ |
| Charm tên | Tên hoặc một chữ, đế ôm sát nét chữ, đeo điện thoại hay balo | Đế và chữ hai màu | Charm chữ |
| Móc treo từ ảnh | Logo, sticker, icon, hình vẽ nét phẳng, kèm chữ | Mỗi màu trong hình một vật thể | Móc treo từ ảnh |
Ảnh hợp nhất cho kiểu thứ ba là hình nét phẳng, ít màu, viền rõ — PNG nền trong suốt cho đế sạch nhất. Ảnh chụp thật có hàng nghìn màu chuyển dần; gom về bốn màu sẽ thành mảng loang. Với logo hay nhân vật của người khác, quyền dùng hình vẫn là của bạn phải lo, nhất là khi bán.
Kích thước để in sạch
Quy tắc kích thước cho móc khoá, đầu phun 0,4 mm
- Nét chữ mảnh nhất
- ≥ 0,8 mm — khoảng hai lần đường kính đầu phun
- Chi tiết nhỏ nhất in ra được
- ≈ 0,4 mm — một đường đùn; mảnh hơn thì bỏ
- Cỡ chữ với phông đậm
- 10–12 mm chiều cao chữ là thoải mái
- Khoảng cách lỗ khoen tới hình
- ≥ 1 mm
- Nhựa bao quanh lỗ khoen
- ≥ 1,8 mm
- Số vách
- ≥ 3
- Chữ trên keycap 18 mm
- Thiết kế thu về khoảng 11,5 mm; chi tiết dưới 2 mm khó đọc
Những con số này là điểm bắt đầu cho đầu phun 0,4 mm, không phải giới hạn tuyệt đối. Đầu phun 0,2 mm in được nét mảnh hơn nhưng chậm hơn nhiều; đầu 0,6 mm thì ngược lại. Lý do đằng sau mỗi ngưỡng nằm ở bài thiết kế chi tiết để in FDM.
In hai màu trên máy một đầu phun
Charm chữ và móc treo từ ảnh dựng mọi phần nổi ở cùng một độ cao phía trên đế. Nhờ đó, bạn có đế một màu và toàn bộ chữ hay hình một màu khác chỉ với một lần đổi nhựa, không cần AMS hay CFS. Móc khoá khắc chữ thì khác: khung và phím là hai phần in riêng rồi lắp vào nhau, nên mỗi lần in một màu là đủ.
- 01
Xuất 3MF hoặc STL
3MF giữ đế và phần nổi thành các phần riêng của cùng một vật thể, mỗi phần một màu. PrusaSlicer sẽ hỏi “Multi-part object detected” — chọn Yes để phần nổi giữ đúng độ cao. STL gộp tất cả vào một hình khối — vẫn dùng được cho cách đổi màu theo lớp.
- 02
Tìm lớp đầu tiên của phần nổi
Trong slicer, kéo thanh trượt lớp tới lớp đầu tiên nằm trên độ dày đế. Ví dụ đế 3 mm, lớp 0,2 mm: lớp bắt đầu ở 3,0 mm.
- 03
Thêm lệnh đổi màu
Bấm chuột phải hoặc nút “+” ở lớp đó, chọn đổi màu hoặc tạm dừng (color change / pause). Máy sẽ in xong đế, dừng lại để bạn thay cuộn, rồi in tiếp phần nổi.
- 04
Thay cuộn và in tiếp
Rút sợi cũ, nạp sợi mới, đùn bỏ cho tới khi màu mới sạch, rồi tiếp tục. Lau sạch đầu phun để vụn màu cũ không dính lên chữ.
Nếu máy có AMS, mỗi màu trong móc treo từ ảnh là một vật thể và máy tự đổi. Đổi lại là nhựa xả: một móc khoá vài gam có thể tốn nhựa xả nặng hơn chính nó. Xếp nhiều móc khoá trên một bàn để chia phần xả, hoặc chọn ít màu hơn — xem bài nhựa xả khi in nhiều màu.
Móc khoá hai màu không cần máy nhiều màu. Nó cần một lệnh đổi màu đặt đúng lớp.
Chọn nhựa
- PLA — dễ in nhất, màu đẹp, hợp làm quà và móc khoá dùng trong nhà. Mềm ra ở nhiệt độ thấp: để trong xe đậu ngoài nắng có thể cong.
- PETG — dai hơn, ít giòn ở khoen, chịu nhiệt tốt hơn PLA. Lựa chọn hợp lý cho móc khoá dùng hằng ngày.
- ASA — chịu nắng và nhiệt tốt nhất trong ba loại, hợp với móc treo ngoài trời hoặc treo trong xe; nên in trong buồng kín để tránh cong vênh — xem bài ABS và ASA.
- TPU — dẻo, không gãy khoen, hợp với dây đeo. Khó in chữ nhỏ hơn — xem bài in TPU.
Nhiệt độ trong xe đậu ngoài trời ở Việt Nam đủ làm PLA biến dạng; lý do và các con số nằm ở bài nhựa chịu nhiệt trong xe hơi.
Sau khi in
- Gỡ khỏi bàn khi bàn đã nguội để không bẻ cong đế mỏng.
- Chà nhẹ mép khoen bằng giấy nhám nếu có ba via, để vòng kim loại không cắt dần vào nhựa.
- Với kiểu khối phím rời, đặt phím vào hốc, ấn xuống và xoay khoảng một phần tư vòng tới khi khoá. Nếu quá chặt, chà nhẹ phần khớp rồi thử lại.
- Muốn bề mặt bóng hay sơn thêm chi tiết, xem bài hậu xử lý.
Câu hỏi thường gặp
Làm móc khoá in 3D cần phần mềm gì?
Một công cụ dựng hình — ví dụ móc khoá khắc chữ, charm chữ hoặc móc treo từ ảnh của ZORVA, chạy trên trình duyệt — và slicer của máy bạn để cắt lớp. Không cần biết vẽ CAD.
In móc khoá hai màu mà máy không có AMS được không?
Được. Với charm chữ hoặc móc treo từ ảnh, phần nổi nằm cùng một độ cao, nên thêm một lệnh đổi màu hoặc tạm dừng trong slicer ở lớp đầu tiên phía trên đế. Máy dừng sau khi in xong đế, bạn thay cuộn, máy in tiếp phần chữ hoặc hình.
Vì sao chữ trên móc khoá bị mất nét?
Nét chữ mảnh hơn khoảng một đường đùn — 0,4 mm với đầu phun 0,4 mm — không in ra được, và slicer bỏ chúng. Dấu tiếng Việt thường mất trước. Tăng cỡ chữ, chọn phông đậm, hoặc dùng đầu phun nhỏ hơn.
Móc khoá in 3D có bền không?
Đủ cho móc chìa khoá hằng ngày nếu khoen có ít nhất 3 vách và đủ nhựa quanh lỗ. Không nên dùng làm móc treo chịu lực. PETG hoặc TPU ít giòn ở khoen hơn PLA.
Một móc khoá tốn bao nhiêu nhựa?
Thường chỉ vài gam. Phần đáng kể hơn là nhựa xả nếu in nhiều màu bằng AMS. Dùng công cụ kiểm tra file để ước lượng số gam và công cụ tính chi phí để ra tiền.