Ý chính
- Nhựa xả tỉ lệ gần thẳng với số lần đổi màu. Giảm 27 % số lần đổi thì giảm khoảng 26 % nhựa xả, theo ví dụ của Bambu Lab.
- Với chi tiết nhỏ nhiều màu, nhựa xả có thể nặng gấp nhiều lần chi tiết: Bambu Lab có ví dụ tiết kiệm gần 180 g nhựa xả cho một chi tiết khoảng 35 g chỉ bằng cách đặt nằm.
- Cách nhanh nhất để ước lượng tiền: số gam xả slicer báo × giá nhựa mỗi gam. Ở 300.000 ₫/kg, 83 g xả là khoảng 25.000 ₫ — cho một khối lập phương.
- Hướng đặt chi tiết có thể làm nhựa xả giảm 80 % — hoặc tăng 22 lần. Luôn cắt lớp thử cả hai hướng trước khi in.
- Máy nhiều đầu in hoặc nhiều đầu phun loại bỏ phần lớn nhựa xả; các hãng công bố giảm 85–90 %.
Một bản in nhiều màu trên máy một đầu phun có hai khối lượng: khối lượng chi tiết, và khối lượng nhựa bị đùn bỏ để đổi màu. Slicer báo cả hai, nhưng người ta thường chỉ nhìn số đầu. Bài này nói về số thứ hai — nó lớn hơn bạn nghĩ, và phần lớn giảm được mà không cần đổi máy.
Nhựa đi đâu khi đổi màu
- 01
Xả (flush)
Sau khi rút sợi cũ và nạp sợi mới, máy đùn bỏ phần nhựa cũ còn trong đầu phun cho tới khi nhựa ra là màu mới sạch. Phần này rơi ra máng thải cạnh bàn.
- 02
Lau
Đầu phun quét qua bộ gạt để nhả phần nhựa vừa xả, tránh mang theo vụn màu cũ vào chi tiết.
- 03
Mồi vào tháp xả
Máy in một lớp vào tháp xả (prime tower) — một khối hy sinh cạnh chi tiết — để dòng nhựa ổn định trước khi quay lại in chi tiết.
Lượng xả không cố định. Theo Bambu Lab, yếu tố chính là màu: đổi từ màu tối sang màu sáng cần xả nhiều hơn nhiều so với từ sáng sang tối, vì chỉ một chút màu tối còn sót cũng để lại vệt. Tính chất vật liệu cũng được tính — ví dụ khi đổi sang vật liệu support, máy xả thêm để support không bị dính vào chi tiết.
Bao nhiêu gam, bao nhiêu tiền
| Tình huống | Số lần đổi | Nhựa xả | ≈ Tiền nhựa xả |
|---|---|---|---|
| Khối lập phương 4 màu, lớp 0,2 mm | 153 | 83 g | ≈ 25.000 ₫ |
| Cùng chi tiết, lớp 0,28 mm | 111 | 61 g | ≈ 18.000 ₫ |
| Chi tiết cao ~35 g, đặt đứng so với đặt nằm | giảm gần 80 % | giảm gần 180 g | ≈ 54.000 ₫ tiết kiệm |
| Khối lập phương, xả vào vật thể phụ | — | khoảng 70 g → dưới 1 g | ≈ 21.000 ₫ dùng vào vật thể khác |
Hai điều đáng chú ý. Thứ nhất, nhựa xả đi gần như thẳng theo số lần đổi: giảm 27 % số lần đổi, nhựa xả giảm 26 %. Thứ hai, với chi tiết nhỏ, nhựa xả dễ dàng nặng gấp nhiều lần chi tiết — trong ví dụ chi tiết cao, phần tiết kiệm được nặng gấp năm lần chi tiết. Muốn tính đầy đủ cả điện và khấu hao máy, dùng công cụ tính chi phí in với tổng gam (chi tiết + xả + tháp xả) chứ không chỉ gam chi tiết.
Sáu cách giảm, xếp theo mức dễ
- Tăng chiều cao lớp. Ít lớp hơn thì ít lần đổi hơn. Từ 0,2 lên 0,28 mm, ví dụ của Bambu Lab giảm 26 % nhựa xả. Đổi lại là đường lớp rõ hơn.
- Xoay chi tiết. Số lần đổi trên mỗi lớp gần bằng số màu trên lớp đó trừ một. Chi tiết cao, mỏng, đổi màu theo chiều cao nên đặt nằm nếu bề mặt cho phép — ví dụ của Bambu Lab giảm gần 80 % nhựa xả và 70 % thời gian. Nhưng nếu màu đã xếp theo từng tầng, đặt nằm có thể làm nhựa xả tăng 22 lần. Luôn cắt lớp thử cả hai hướng.
- Gộp nhiều chi tiết một bàn. Mỗi lớp vẫn đổi số lần như cũ, nhưng nhựa xả được chia cho nhiều chi tiết hơn.
- Xả vào support và vào vật thể phụ. Xả vào support được bật mặc định trong Bambu Studio. Đặt thêm các chi tiết “không cần đẹp” — gá, chi tiết sẽ sơn — với tuỳ chọn xả vào vật thể này: ví dụ của Bambu Lab đưa khoảng 70 g xả xuống dưới 1 g.
- Xả vào infill. Hiệu quả, nhưng màu lẫn có thể lộ qua thành mỏng, nhất là với màu sáng và nhựa trong. Cần ít nhất vài lớp thành.
- Hạ hệ số xả. Mặc định của slicer hơi dư để an toàn. Hệ số 0,8–0,9 tiết kiệm nhanh, nhưng phải in thử: xả thiếu sẽ hiện thành các lớp lẫn màu.
Khi nào đáng đổi sang máy nhiều đầu
Máy nhiều đầu in hoặc nhiều đầu phun giữ mỗi màu trong đầu phun riêng, nên phần xả gần như biến mất: Snapmaker công bố giảm tới 85 %, Co Print tới 90 %, Creality với K3 tới 85 % nhựa — đều theo thử nghiệm của hãng. Nếu phần lớn việc của bạn là chi tiết nhiều màu và slicer liên tục báo nhựa xả nặng ngang hoặc hơn chi tiết, tiền nhựa tiết kiệm được là một dòng thật trong bài toán. Nếu bạn in chủ yếu chi tiết một màu, nó gần như bằng không. So sánh các máy nằm ở bài máy in nhiều đầu in.
Nhựa xả không phải chi phí của màu. Nó là chi phí của số lần đổi màu.
Một điều không đổi dù máy nào: in nhiều màu nghĩa là nhiều cuộn nằm ngoài không khí cùng lúc. Ở độ ẩm Việt Nam, đó là lý do in nhiều màu hay kéo tơ hơn in một màu — xem cách sấy nhựa.
Câu hỏi thường gặp
In nhiều màu bằng AMS tốn bao nhiêu nhựa?
Tuỳ số lần đổi màu, không tuỳ số màu. Ví dụ của Bambu Lab: một khối lập phương bốn màu in lớp 0,2 mm cần 153 lần đổi và 83 g nhựa xả. Slicer báo con số chính xác cho chi tiết của bạn trước khi in — hãy đọc nó cùng khối lượng chi tiết.
Làm sao giảm nhựa xả khi in nhiều màu?
Giảm số lần đổi: tăng chiều cao lớp, xoay chi tiết sao cho ít lớp nhiều màu nhất, gộp nhiều chi tiết một bàn. Sau đó tận dụng phần xả: xả vào support, vào infill hoặc vào vật thể phụ. Cuối cùng mới hạ hệ số xả xuống 0,8–0,9 và in thử.
Nhựa xả có tái chế được không?
Về nguyên tắc nhựa xả là nhựa sạch, nhưng thường lẫn màu và lẫn vật liệu, nên khó tái chế thành sợi chất lượng. Cách thực dụng hơn là để nó không trở thành rác ngay từ đầu — xả vào infill, support hoặc vật thể phụ.
Xả vào infill có làm chi tiết yếu đi không?
Nếu cùng vật liệu thì không đáng kể — chỉ khác màu. Rủi ro chính là thẩm mỹ: màu lẫn có thể lộ qua thành mỏng, nhất là với màu sáng hoặc nhựa trong. Nếu xả giữa hai vật liệu khác họ, độ bám giữa chúng mới là vấn đề.