Ý chính
- Cắt không chỉ để vừa bàn in. Prusa Research liệt kê thêm ba lý do: chỉ in một phần mô hình, đổi hướng in một phần cho chắc hơn, và bớt support.
- Bốn kiểu nối trong công cụ Cut: Plug, Dowel, Snap và mộng đuôi én (Dovetail). Dowel là kiểu duy nhất tạo thêm một chi tiết rời để in.
- Mặt cắt nên nằm ở chỗ phẳng, khuất và ít chịu uốn. Mặt cắt phẳng đặt xuống bàn in là một mặt đáy đẹp sẵn — Bambu Studio có tuỳ chọn Place on cut cho việc đó.
- Chốt là phần định vị, keo hoặc bulông mới là phần chịu lực. Chốt in theo phương đứng yếu nhất khi bị cắt ngang lớp.
Một chiếc mũ cosplay, một tấm biển, một ống gió cho xe — sớm hay muộn bạn sẽ gặp mô hình lớn hơn khổ in của máy. Câu trả lời gần như luôn là cắt ra rồi ghép lại, và làm đúng thì mối ghép gần như biến mất sau khi trét và sơn. Làm sai thì các phần lệch nhau, mối ghép gãy đúng chỗ chịu lực, hoặc một mặt cắt cần support dày đặc.
Bài dán và lắp ren đã có các nguyên tắc chung khi chia chi tiết lớn. Bài này đi vào thao tác: dùng công cụ Cut trong slicer, chọn kiểu nối, khe hở, và khi nào dùng công cụ trên trình duyệt của ZORVA.
Bốn lý do để cắt một mô hình
Prusa Research liệt kê bốn trường hợp nên cắt mô hình trước khi in, đọc ngày 24/10/2026. Xem nguồn:
- Mô hình quá lớn để in một lần.
- Chỉ cần in một phần của mô hình — ví dụ in lại riêng phần bị gãy.
- Một phần cần hướng in khác để chắc hơn. Chi tiết FDM yếu nhất theo phương vuông góc với lớp; cắt ra cho phép mỗi phần nằm theo hướng chịu lực của nó — lý do ở bài thông số in tăng độ bền.
- In liền khối cần quá nhiều support. Cắt đúng chỗ, mỗi phần có một mặt phẳng đặt xuống bàn và gần như không cần support.
Chọn chỗ cắt
- Phẳng và đặt được xuống bàn. Mặt cắt là mặt phẳng tuyệt đối — đặt nó xuống bàn in là có ngay mặt đáy bám tốt nhất. Bambu Studio có tuỳ chọn hướng sau khi cắt: Keep orientation, Place on cut (đặt mặt cắt xuống bàn) và Flip.
- Khuất. Dưới một gờ, dọc một đường viền có sẵn, ở mặt sau — mối ghép trùng với một đường có sẵn trên mô hình thì không cần giấu.
- Ít chịu uốn. Mối ghép nằm đúng chỗ chi tiết bị bẻ nhiều nhất sẽ gãy trước. Đẩy mặt cắt về phía phần dày, ít chịu lực.
- Đủ diện tích cho chốt. Mặt cắt quá mỏng không có chỗ cho chốt, và keo trên một mặt hẹp không giữ được lâu.
- Ít mảnh nhất có thể. Mỗi mối ghép là một chỗ có thể lệch. Xếp thử các phần lên bàn trong slicer trước khi quyết định cắt thêm.
Bốn kiểu nối trong công cụ Cut
Cả PrusaSlicer và Bambu Studio mở công cụ Cut bằng phím C, cắt theo mặt phẳng ở góc bất kỳ, và thêm được chốt nối ngay trên mặt cắt. Kiểu nối giống nhau ở hai phần mềm:
| Kiểu nối | Slicer tạo ra gì | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Plug | Một chốt liền trên một mặt cắt, lỗ tương ứng ở mặt kia | Ghép nhanh, mô hình trưng bày | Chốt liền nằm trên mặt cắt nên mặt đó không đặt phẳng xuống bàn được |
| Dowel | Lỗ ở cả hai mặt cắt, và một chi tiết chốt rời để in riêng | Hầu hết trường hợp — hai mặt cắt đều phẳng | Chốt in đứng yếu khi bị cắt ngang; có thể thay bằng chốt kim loại cùng cỡ |
| Snap | Ngàm bấm một bên, khoang tương ứng bên kia | Vỏ cần tháo ra lắp vào | Ngàm bằng PLA giòn, dễ gãy; PETG hoặc ABS bền hơn |
| Dovetail (đuôi én) | Mộng hình thang trên mặt cắt, khoá hai phần theo một chiều | Tấm phẳng lớn, biển, khay cần ghép thẳng hàng | Bambu Studio cho chỉnh Depth, Width, Flap angle, Groove angle; PrusaSlicer không cho cắt thành “parts” ở chế độ này |
Bambu Lab ghi rằng sau khi cắt kiểu đuôi én, slicer có thể báo còn cạnh non-manifold — bấm sửa theo gợi ý rồi mới cắt lớp. Với cả hai phần mềm, bạn có thể cắt thành hai đối tượng riêng để in rời, hoặc thành nhiều phần của cùng một đối tượng — hữu ích khi chỉ muốn tô màu hay đổi thiết lập từng vùng mà không tách ra.
Khe hở cho chốt
Chốt và lỗ in FDM đều lệch khỏi bản vẽ: lỗ nhỏ lại, chốt to ra. Cần chừa khe hở theo kiểu lắp — chốt định vị cần lắp ép nhẹ hoặc lắp trượt, tuỳ bạn muốn tháo ra được hay không. Các con số khởi điểm theo từng kiểu lắp ở sổ tay, mục khe hở lắp ghép.
Công cụ ZORVA cho việc cắt và tách
Không cần slicer cũng làm được hai việc thường gặp, ngay trên trình duyệt:
- Sửa & chỉnh STL cắt mô hình theo một mặt phẳng ngang ở độ cao bạn chọn và thêm chốt định vị rời. Bạn chọn đường kính chốt và khe hở (0,05–0,3 mm, mặc định 0,15 mm). Lỗ chốt nào sẽ thủng ra ngoài thành mỏng thì được rút ngắn một lần rồi bỏ, và chốt ngắn hơn tổng chiều sâu hai lỗ một chút để mặt cắt khít sát. Có thể lật phần trên để mặt cắt nằm xuống bàn.
- Tách mô hình thành phần tách theo các rãnh và đường gập có sẵn trên mô hình — hợp với tượng, nhân vật, mô hình hữu cơ mà mặt cắt phẳng sẽ cắt ngang chỗ dễ thấy. Công cụ tự xếp các phần lên bàn in và xuất một file 3MF.
Trước khi cắt, kiểm lưới có kín không — mô hình hở cho mặt cắt hở. Bài kiểm tra file STL trước khi in giải thích cần nhìn những gì.
Ghép lại
- Chốt định vị, keo chịu lực. Chốt giữ các phần thẳng hàng; keo hoặc bulông mới là thứ giữ chúng lại với nhau. Chọn keo theo loại nhựa — bảng keo ở bài dán và lắp ren.
- Ráp khô trước. Lắp toàn bộ không keo, kiểm thẳng hàng, đánh dấu thứ tự. Sau đó mới dán từng mối.
- Kẹp, đừng ép hết keo ra. Lực kẹp vừa đủ để hai mặt áp sát; ép quá mạnh đẩy hết keo ra khỏi mối.
- Trét, chà rồi sơn. Đường ghép sau khi trét và lót sẽ biến mất — quy trình ở bài sơn chi tiết in 3D.
Sáu bước, từ mô hình lớn tới chi tiết ghép
- 01
Kiểm lưới và khổ in
Mô hình phải kín. Đặt nó lên bàn trong slicer để thấy nó vượt khổ ở chiều nào và bao nhiêu.
- 02
Chọn mặt cắt
Phẳng, khuất, ít chịu uốn, đủ rộng cho chốt. Ưu tiên ít mảnh nhất.
- 03
Cắt và thêm chốt
Công cụ Cut (phím C) trong PrusaSlicer hoặc Bambu Studio, chọn Dowel cho hầu hết trường hợp hoặc Dovetail cho tấm phẳng. Với cắt ngang đơn giản, dùng /tools/mesh-fix.
- 04
Đặt hướng từng phần
Mặt cắt phẳng xuống bàn khi có thể; xoay mỗi phần theo hướng chịu lực của nó. Kiểm preview để chắc mỗi phần vừa khổ.
- 05
In mẫu thử mối ghép
Một lát mỏng quanh mặt cắt ở cả hai phần. Chỉnh khe hở nếu chốt quá chặt hoặc quá lỏng.
- 06
In, ráp khô, rồi dán
Cùng một cuộn nhựa cho mọi phần. Ráp khô kiểm thẳng hàng, sau đó dán từng mối và kẹp tới khi keo đông.
Một mô hình cắt khéo không phải là thoả hiệp vì máy nhỏ: mỗi phần được in theo hướng tốt nhất của riêng nó.
Câu hỏi thường gặp
Mô hình lớn hơn bàn in thì làm sao?
Cắt thành các phần vừa khổ bằng công cụ Cut của slicer (phím C trong PrusaSlicer và Bambu Studio), thêm chốt định vị trên mặt cắt, in từng phần rồi ghép bằng keo. Thu nhỏ tỉ lệ cũng là một lựa chọn nếu kích thước không quan trọng.
Plug và Dowel khác nhau thế nào?
Plug tạo một chốt liền trên một mặt cắt và lỗ ở mặt kia. Dowel tạo lỗ ở cả hai mặt cắt và một chốt rời để in riêng. Dowel giữ được cả hai mặt cắt phẳng để đặt xuống bàn in, nên thường dễ in hơn.
Khe hở cho chốt nối nên là bao nhiêu?
Tuỳ kiểu lắp: lắp ép nhẹ nếu không cần tháo, lắp trượt nếu cần tháo ra. Sổ tay ZORVA có khoảng khởi điểm cho từng kiểu. Công cụ cắt có chốt của ZORVA cho chọn 0,05–0,3 mm, mặc định 0,15 mm. Luôn in một mẫu thử mối ghép trước.
Mộng đuôi én dùng khi nào?
Khi cần ghép các tấm phẳng lớn thẳng hàng, như biển, khay hoặc mặt panel. Mộng khoá hai phần theo một chiều và tự căn thẳng. Bambu Studio cho chỉnh độ sâu, bề rộng và góc của mộng; sau khi cắt có thể cần sửa cạnh non-manifold theo gợi ý của slicer.
Chốt in 3D có đủ chắc không?
Đủ để định vị. Chốt in theo phương đứng yếu nhất khi bị lực cắt ngang lớp, nên đừng để chốt chịu lực chính — keo hoặc bulông làm việc đó. Nếu mối ghép chịu lực, có thể dùng chốt kim loại cùng đường kính thay cho chốt in.